Tin tứcTrước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ lượng tử trên thế giới, TPHCM đang đứng trước yêu cầu phải chuẩn bị từ sớm về chiến lược, nguồn nhân lực và hạ tầng để không bị tụt lại phía sau trong cuộc đua công nghệ mới. Đây là nội dung xuyên suốt được các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà đầu tư thảo luận tại sự kiện “THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH QUANTUM-READY 2026” do Sở Khoa học và công nghệ TPHCM và Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo SIHUB phối hợp cùng VNQuantum Network tổ chức ngày 17/6.
Các ý kiến thảo luận đều thống nhất rằng công nghệ lượng tử không còn là câu chuyện của tương lai xa. Dù máy tính lượng tử quy mô lớn chưa phổ biến, nhiều ứng dụng lượng tử và thuật toán lai (hybrid quantum) đã có thể hỗ trợ giải quyết các bài toán thực tiễn trong quản lý đô thị, giao thông, logistics, y tế, tài chính và tối ưu hóa vận hành.
Theo PGS.TS Nguyễn Thời Trung, Viện trưởng Viện khoa học tính toán và trí tuệ nhân tạo, Đại học Văn Lang, điều quan trọng nhất hiện nay không phải là đầu tư ngay vào phần cứng lượng tử đắt đỏ mà là xác định những bài toán cụ thể của thành phố cần giải quyết. Muốn tận dụng được sức mạnh của công nghệ lượng tử trong tương lai, Thành phố Hồ Chí Minh cần chuẩn bị đồng bộ từ dữ liệu lớn, hạ tầng tính toán hiệu năng cao đến đội ngũ nhân lực chất lượng cao.
Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là vấn đề an ninh hậu lượng tử. TS Dương Hoàng Dũng, Đại học Wollongong - Úc cảnh báo về nguy cơ “harvest now, decrypt later” - dữ liệu được thu thập và lưu trữ từ hôm nay có thể bị giải mã trong tương lai khi máy tính lượng tử đủ mạnh. Điều này khiến việc chuyển đổi sang các chuẩn mã hóa hậu lượng tử trở thành nhiệm vụ cấp thiết đối với các cơ quan nhà nước, ngân hàng, hệ thống y tế và những lĩnh vực lưu trữ dữ liệu dài hạn.
Các chuyên gia đề xuất TPHCM sớm kiểm kê các hệ thống mã hóa hiện có, xác định những dữ liệu cần được bảo vệ lâu dài, triển khai các dự án thử nghiệm quy mô nhỏ và xây dựng lộ trình chuyển đổi từng bước sang các giải pháp bảo mật hậu lượng tử.
Buổi thảo luận cũng cho thấy sự đồng thuận về vai trò của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực lượng tử. Chính quyền được kỳ vọng sẽ đóng vai trò điều phối, đặt hàng các bài toán thực tiễn và hoàn thiện chính sách hỗ trợ. Trong khi đó, các trường đại học và viện nghiên cứu đảm nhận nhiệm vụ đào tạo nhân lực, phát triển thuật toán; doanh nghiệp cung cấp nhu cầu ứng dụng thực tế; còn các quỹ đầu tư hỗ trợ nguồn lực tài chính cho các dự án khởi nghiệp.
Từ góc độ đầu tư, ông Hoàng Đức Trung, Giám đốc quỹ đầu tư mạo hiểm Vinacapital Ventures nhận định cơ hội gần nhất của Việt Nam nằm ở các giải pháp bảo mật hậu lượng tử và các ứng dụng tối ưu hóa trên nền tảng lai giữa máy tính truyền thống và lượng tử. Đây là những lĩnh vực có thể triển khai trong vòng vài năm tới, thay vì chờ đợi các đột phá về phần cứng.
Đáng chú ý, nhiều ý kiến cho rằng Việt Nam không nên dàn trải nguồn lực để chạy đua sản xuất chip lượng tử mà cần tập trung vào các khâu có lợi thế hơn như thiết kế chip, bo mạch điều khiển, thuật toán mã hóa và phát triển phần mềm ứng dụng. Đây được xem là hướng đi thực tế, phù hợp với năng lực hiện nay và có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Song song đó, việc nghiên cứu các chuẩn mã hóa riêng của Việt Nam cũng được xem là bước đi chiến lược nhằm bảo đảm chủ quyền dữ liệu và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ trong bối cảnh cạnh tranh số ngày càng gay gắt.
Về nguồn nhân lực, các trường đại học trên địa bàn TPHCM đã hình thành những nhóm nghiên cứu ban đầu về công nghệ lượng tử. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu trong tương lai, cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu hơn về tính toán lượng tử, bảo mật hậu lượng tử và khoa học dữ liệu, đồng thời đầu tư mạnh cho hạ tầng tính toán hiệu năng cao phục vụ nghiên cứu.
Kết thúc buổi thảo luận, các chuyên gia cùng chung quan điểm rằng chuẩn bị cho kỷ nguyên hậu lượng tử là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Đối với TPHCM, bước đi quan trọng trước mắt là lựa chọn một số bài toán cụ thể như tối ưu giao thông, chống ngập hoặc bảo vệ dữ liệu để triển khai các dự án thử nghiệm, từ đó từng bước hình thành nền tảng cho hệ sinh thái lượng tử trong tương lai.
Thông điệp được nhấn mạnh tại sự kiện “THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH QUANTUM-READY 2026” là: kỷ nguyên hậu lượng tử đang đến gần hơn nhiều người nghĩ, và sự chuẩn bị cần bắt đầu ngay từ hôm nay. Không phải bằng những khoản đầu tư khổng lồ vào phần cứng, mà bằng việc xây dựng nhân lực, dữ liệu, thuật toán và năng lực bảo vệ thông tin - những yếu tố sẽ quyết định vị thế của TPHCM trong nền kinh tế số thế hệ mới.