Tin tứcNgày 17/4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đăng trên mạng xã hội X rằng eo biển Hormuz mở hoàn toàn cho tàu thương mại. Tuyên bố này khiến giá dầu giảm và nhanh chóng được Tổng thống Mỹ Donald Trump hoan nghênh. Tuy nhiên, chỉ ít giờ sau, lực lượng quân sự Iran đã phát đi tín hiệu trái ngược, cho thấy bất đồng trong nội bộ lãnh đạo tại Tehran.
Một quan chức Iran giấu tên cho biết phát biểu của ông Araghchi nhằm phát tín hiệu sẵn sàng thỏa hiệp khi lệnh ngừng bắn hai tuần với Mỹ, bắt đầu từ ngày 8/4, sắp hết hiệu lực. Ông Araghchi được mô tả là nhà ngoại giao kỳ cựu có tư tưởng thực dụng trong đội ngũ đàm phán. Theo Michael Singh, cựu giám đốc cấp cao về các vấn đề Trung Đông tại Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ, "Tuyên bố của ông Araghchi dường như nhằm khơi thông đàm phán hơn là khai thông eo biển Hormuz".
Ông Singh cho rằng động thái này xuất hiện sau một nhượng bộ từ Washington. Mỹ đã thúc đẩy lệnh ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Lebanon, đồng thời tuyên bố "cấm" Israel tiếp tục ném bom nước láng giềng. Trước đó, Tehran yêu cầu Israel chấm dứt chiến dịch nhằm vào Hezbollah, lực lượng vũ trang được Iran hậu thuẫn tại Lebanon.
Dù vậy, nỗ lực của Ngoại trưởng Iran lập tức gặp phản ứng từ bên trong nước này. Trong đêm 17/4, một người tự xưng là thành viên hải quân của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran phát thông điệp qua đài vô tuyến hàng hải, khẳng định eo biển vẫn đóng và tàu thuyền chỉ được đi qua khi có sự cho phép của lực lượng này. Tin nhắn nêu: "Chúng tôi mở cửa theo lệnh của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei, chứ không phải theo những dòng tweet của một kẻ ngớ ngẩn nào đó".
Hãng tin Tasnim, cơ quan có quan hệ gần gũi với IRGC, cũng công kích mạnh tuyên bố của ông Araghchi trên mạng xã hội, cho rằng "Bộ Ngoại giao nên xem xét lại kiểu truyền thông này". Morteza Mahmoudi, nghị sĩ cấp cao thuộc phe cứng rắn, còn kêu gọi cách chức Ngoại trưởng Iran. Ông cho rằng phát ngôn trên đã kéo giá dầu đi xuống và là một "món quà" dành cho Mỹ.
Đến ngày 18/4, Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran chính thức thông báo tái áp đặt hạn chế tại eo biển Hormuz. Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh cho biết đã nhận được báo cáo về việc một tàu dầu ngoài khơi Oman bị xuồng cao tốc Iran áp sát và nổ súng, song không có thương vong. Hải quân IRGC cũng cảnh báo các chủ tàu rằng mọi nỗ lực đi qua eo biển khi chưa được cấp phép "sẽ phải đối mặt với phản ứng khốc liệt từ lực lượng Iran".
Một cố vấn cấp cao của IRGC nói lực lượng này tức giận vì ông Araghchi không phối hợp trước khi đưa ra tuyên bố. Trong bối cảnh các bên trung gian cho biết Mỹ và Iran đã thể hiện sự linh hoạt trong đàm phán, còn ông Trump nói thỏa thuận đã ở rất gần, diễn biến tại Hormuz cho thấy những người ủng hộ thỏa hiệp ở Iran có thể không nhận được sự hậu thuẫn đầy đủ từ phe cứng rắn.
Mohamed Amersi, chuyên gia về Iran và là thành viên Hội đồng Cố vấn Toàn cầu thuộc Trung tâm Wilson ở Mỹ, nhận định phương Tây thường hình dung Iran là một quốc gia có chuỗi mệnh lệnh xuyên suốt, nơi Bộ Ngoại giao đàm phán rồi trình lên phê chuẩn. Tuy nhiên, ông nói rằng khi căng thẳng gia tăng, quyền quyết định thường thuộc về lực lượng đang nắm "vũ khí, máy bay không người lái và xuồng cao tốc". Trita Parsi, Phó chủ tịch điều hành Viện Quincy, cảnh báo sự phản kháng của phe cứng rắn với thỏa thuận hòa bình "đang ngày càng lớn hơn, tạo ra thách thức chính trị lớn".
Những gì xảy ra ở eo biển Hormuz cuối tuần qua gợi lại tình huống đầu cuộc chiến, khi Tổng thống Masoud Pezeshkian xin lỗi về các cuộc tấn công vào các nước láng giềng vùng Vịnh và hứa giảm quy mô tấn công, nhưng ngay lập tức bị phe cứng rắn công khai bác bỏ. Các nhà phân tích nhận định sau khi lãnh tụ tối cao Ali Khamenei bị hạ sát trong những đợt tập kích đầu tiên của Mỹ - Israel, giới lãnh đạo Iran đã đánh mất sự thống nhất. Saeid Golkar, chuyên gia an ninh Iran tại Đại học Tennessee ở Mỹ, nói: "Vì trọng tài chính đã không còn, mâu thuẫn giữa các phe phái đã bắt đầu bùng nổ".
Trong khi đó, Ebrahim Azizi, cựu chỉ huy IRGC, nói với BBC rằng "khi đề cập đến an ninh quốc gia, không có ranh giới giữa quan điểm ôn hòa hay cứng rắn". Ông khẳng định Iran sẽ không bao giờ từ bỏ quyền kiểm soát eo biển Hormuz. "Đây là quyền bất khả xâm phạm của chúng tôi", Azizi nói. "Iran sẽ nắm quyền quyết định về việc cấp phép cho tàu thuyền đi qua eo biển".