Tin tứcNăm 2025, WHO ghi nhận những bước tiến quan trọng trong phòng, chống tác hại thuốc lá trên toàn cầu, đặc biệt là khu vực Đông Nam Á. Tại Việt Nam, sau 13 năm thi hành Luật, tỷ lệ sử dụng thuốc lá ở nam giới và thanh thiếu niên đã giảm đáng kể. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các loại thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đang đe dọa những thành tựu này.
Nghị quyết 173 năm 2024 của Quốc hội chính thức có hiệu lực đã đưa thuốc lá thế hệ mới vào danh mục cấm sản xuất, kinh doanh và sử dụng. Dù vậy, vì lợi nhuận, nhiều đối tượng vẫn âm thầm lưu hành trái phép qua các phương thức tinh vi. Các "đầu nậu" thường chia nhỏ kho hàng nhằm né tránh lằn ranh đỏ về giá trị hàng cấm theo Bộ luật Hình sự.
Một thủ đoạn mới hiện nay là tuồn linh kiện về lắp ráp trong nước thay vì nhập nguyên chiếc như trước. Thuốc lá điện tử vẫn được rao bán công khai trên mạng hoặc sử dụng lén lút tại các quán cà phê, quán nhậu. Nguy hiểm hơn, sản phẩm này còn bị lợi dụng làm vỏ bọc cho các loại ma túy trá hình, gây hại cho người dùng.
Công tác thực thi pháp luật hiện gặp khó khăn do lực lượng chức năng tại cơ sở phải gánh vác khối lượng công việc quá lớn. Việc mật phục hay lập biên bản xử lý từng cá nhân vi phạm chưa đạt hiệu quả tối ưu. Ngoài ra, quy trình giám định hàm lượng chất cấm trong tinh dầu thuốc lá thường tốn kém và mất nhiều thời gian.
Theo khảo sát của WHO, tỷ lệ sinh viên Việt Nam sử dụng thuốc lá điện tử đã giảm hơn một nửa trong năm qua. Đối với nhóm học sinh từ 13-17 tuổi, tỷ lệ này giảm mạnh từ 8% xuống còn 1%. Đồng thời, số trường hợp phải cấp cứu do tác động của thuốc lá điện tử tại các bệnh viện cũng ghi nhận xu hướng thuyên giảm.
Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam, cho rằng lệnh cấm cần bao trùm toàn diện cả linh kiện và dung dịch nicotine. Các biện pháp như tăng thuế, cấm trưng bày và gia tăng cảnh báo sức khỏe trên bao bì phải được thực hiện triệt để. Đồng thời, cần xem xét tăng thêm quyền hạn xử lý thực chất cho các lực lượng chức năng địa phương.
Việt Nam đang nhất quán thực hiện các bước đi cứng rắn để loại bỏ thuốc lá, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Dự kiến đến năm 2031, các cải cách về thuế sẽ giúp 2,1 triệu người bỏ thuốc và ngăn ngừa khoảng 700.000 ca tử vong. Đây là cơ hội để trẻ em Việt Nam được sống và phát triển khỏe mạnh trong môi trường không nicotine.