Tạo động lực để nhà khoa học phát huy trí tuệ phụng sự đất nước

Tại cuộc họp Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ chế riêng phù hợp với khoa học xã hội và nhân văn, hướng tới mục tiêu đến năm 2045 hình thành nền khoa học xã hội – nhân văn đủ năng lực cung cấp luận cứ phục vụ quản trị quốc gia hiện đại và phát triển đất nước.

Trước định hướng này, nhiều ý kiến cho rằng cần tiếp tục khơi dậy mạnh mẽ tinh thần phụng sự Tổ quốc, Đảng và Nhân dân trong đội ngũ nhà khoa học; đồng thời đặt ra yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng tại viện nghiên cứu, trường đại học phát huy vai trò hạt nhân lãnh đạo, tạo môi trường, cơ chế để cán bộ khoa học phát huy năng lực và trách nhiệm cống hiến.

Thời gian qua, Ban Thường vụ Đảng ủy Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam xác định việc chuyển đổi mô hình hoạt động là cơ hội quan trọng để nâng cao chất lượng nghiên cứu các vấn đề chiến lược của đất nước, đồng thời góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Đơn vị chú trọng đổi mới sinh hoạt chính trị, tư tưởng gắn với đặc thù môi trường nghiên cứu học thuật; đồng thời tăng cường phát triển đảng viên trong đội ngũ trí thức, nhất là lực lượng trẻ.

Theo đồng chí Lê Văn Lợi, trong bối cảnh mới, nhà khoa học xã hội cần không chỉ giỏi chuyên môn mà còn vững vàng bản lĩnh chính trị.

Viện đang nghiên cứu cơ chế đưa nhà khoa học đi thực tiễn tại địa phương nhằm tăng tính gắn kết giữa nghiên cứu và đời sống, đồng thời kịp thời điều chỉnh những biểu hiện lệch lạc về tư tưởng, xa rời thực tiễn.

Ở góc độ đào tạo, đồng chí Hoàng Anh Tuấn – lãnh đạo Đại học Quốc gia Hà Nội – cho rằng môi trường đại học cần tăng chiều sâu học thuật, đồng thời lan tỏa giá trị nhân văn, tinh thần yêu nước và trách nhiệm xã hội tới giảng viên, sinh viên.

Nhà trường đang đổi mới công tác giáo dục chính trị, tư tưởng theo hướng hiện đại, linh hoạt; lồng ghép trong giảng dạy và hoạt động khoa học nhằm khơi dậy khát vọng cống hiến, năng lực phản biện và bản lĩnh văn hóa của đội ngũ trí thức trẻ.

Về cơ chế tài chính, các ý kiến đề xuất Nhà nước cần có chính sách đặc thù cho một số ngành khoa học xã hội và nhân văn mang tính nền tảng như Hán Nôm, Khảo cổ học, Dân tộc học, Tôn giáo học… vốn khó tự chủ hoàn toàn nhưng có vai trò quan trọng đối với phát triển đất nước.

Đồng thời, các cơ sở đào tạo cần đa dạng hóa nguồn thu từ nghiên cứu, chuyển giao tri thức và đổi mới sáng tạo, qua đó nâng cao thu nhập đội ngũ, thúc đẩy nghiên cứu gắn với thực tiễn và nhu cầu phát triển quốc gia.