Tin tứcTrao đổi về định hướng phát triển logistics, ông Đỗ Công Thủy, Phó Vụ trưởng Vụ Vận tải và An toàn giao thông (Bộ Xây dựng) nhận định kết nối đa phương thức là yếu tố sống còn. Hiện nay, các quốc gia phát triển như Trung Quốc hay Hàn Quốc đang đẩy mạnh quy hoạch theo mô hình cụm cảng và trục cao tốc liên vùng. Xu hướng này kết hợp cùng công nghệ AI, IoT và Blockchain giúp tối ưu hóa hành trình, đảm bảo tính minh bạch cho toàn hệ thống vận tải quốc tế.
Tại Việt Nam, tỷ trọng vận tải đa phương thức hiện ở mức dưới 10%, trong khi chi phí logistics vẫn chiếm khoảng 16-17% GDP. So với mức trung bình thế giới chỉ từ 9-11% GDP, đây là một khoảng cách rất lớn cần được thu hẹp để nâng cao sức cạnh tranh. Dù Quy hoạch tổng thể quốc gia 2021-2030 đã đặt nền móng đồng bộ, nhưng tư duy quy hoạch đơn phương thức vẫn còn tồn tại ở nhiều địa phương, gây thiếu liên kết không gian.
Hệ thống hạ tầng hiện có với hơn 595.000km đường bộ và 3.300km đường cao tốc đang tạo ra dư địa phát triển rất lớn cho ngành giao thông. Tuy nhiên, sự mất cân đối trong cơ cấu vận tải vẫn là bài toán khó khi đường bộ đang gánh vác tới 75% lượng hàng hóa và 90% hành khách. Trong khi đó, vận tải đa phương thức mới chỉ đóng góp khoảng 2-3%, một con số chưa tương xứng với tiềm năng của mạng lưới 34 cảng biển hiện nay.
Điểm nghẽn lớn nhất được xác định là khung pháp lý còn phân tán và sự thiếu hụt các trung tâm trung chuyển, cảng cạn (ICD) hiệu quả. Hạ tầng đường sắt dài hơn 3.100km hiện tại được đánh giá là lạc hậu, năng lực thấp, còn đường thủy lại vướng các rào cản về tĩnh không cầu. Bên cạnh đó, số lượng doanh nghiệp logistics tuy đông với khoảng 54.000 đơn vị nhưng chủ yếu quy mô nhỏ, chiếm 90% nên hạn chế về vốn và công nghệ.
Để tháo gỡ khó khăn, cần chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy đầu tư hạ tầng đơn lẻ sang phát triển hành lang vận tải đa phương thức quốc gia. Việc rà soát và điều chỉnh quy hoạch phải hướng tới mục tiêu ưu tiên kết nối đường sắt với các cảng biển lớn và hệ thống ga hàng hóa. Các điểm nghẽn luồng lạch tại khu vực kinh tế trọng điểm như Đồng bằng sông Hồng và Nam Bộ cần được giải quyết dứt điểm để khơi thông vận tải.
Một giải pháp quan trọng khác là hình thành các doanh nghiệp đầu tàu thông qua các chính sách ưu đãi về vốn và hạ tầng kỹ thuật. Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đội tàu biển, tàu bay và phương tiện thủy nội địa công suất lớn để nâng cấp chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng cơ sở dữ liệu logistics quốc gia sẽ giúp giảm bớt các thủ tục hành chính và tối ưu hóa vận hành phương tiện.
Cuối cùng, Nhà nước cần giữ vai trò điều phối thống nhất để tránh tình trạng phát triển manh mún, thiếu đồng bộ giữa các Bộ, ngành và địa phương. Bộ Xây dựng đang hướng tới mục tiêu trình phê duyệt Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050. Sự phối hợp liên ngành và đẩy mạnh chuyển đổi xanh sẽ là nền tảng giúp Việt Nam bứt phá trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quan trọng.