Ổn định tuyển sinh đến 2030, nâng chuẩn đầu vào và tự chủ đại học

Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định tuyển sinh những năm tới giữ ổn định, hạn chế xáo trộn, tăng tự chủ cho các trường, siết chất lượng và đẩy mạnh chuyển đổi số.

Tại hội nghị tuyển sinh năm 2026 diễn ra ngày 20/4, Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh định hướng xuyên suốt là giữ ổn định hệ thống tuyển sinh, hạn chế tối đa những thay đổi gây xáo trộn cho thí sinh và các cơ sở đào tạo, đồng thời tiếp tục đẩy mạnh tự chủ đại học gắn với quản lý nhà nước linh hoạt, theo hướng nâng cao chất lượng.

Ảnh chụp màn hình (685)
Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân phát biểu tại hội nghị - Ảnh: TTO

Theo Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân, tuyển sinh không chỉ là “cửa vào” của các trường đại học mà còn là công cụ quan trọng để điều tiết chất lượng, phân tầng và định vị hệ thống giáo dục đại học. Trong bối cảnh mới, hệ thống đại học sẽ tiếp tục phân hóa rõ hơn theo chất lượng, sứ mạng và phân khúc đào tạo, do đó công tác tuyển sinh phải quay về bản chất là đánh giá đúng năng lực người học.

Thứ trưởng nhấn mạnh yêu cầu quản lý nhà nước về tuyển sinh cần chuyển mạnh sang định hướng chất lượng, tạo điều kiện để các cơ sở đào tạo tuyển chọn đúng người học phù hợp với chiến lược phát triển của từng trường. Nhiều ngành đào tạo hiện nay không chỉ yêu cầu kiến thức nền tảng mà còn đòi hỏi năng lực công nghệ, tư duy đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang rà soát danh mục ngành đào tạo theo hướng mở, linh hoạt, phù hợp hơn với nhu cầu thị trường lao động. Đồng thời, các cơ sở giáo dục đại học được yêu cầu chủ động xây dựng lộ trình chuẩn bị, tránh bị động trước những điều chỉnh về chỉ tiêu tuyển sinh và yêu cầu đội ngũ giảng viên trong thời gian tới.

Một điểm nhấn quan trọng là tiếp tục mở rộng quyền tự chủ trong tuyển sinh cho các trường. Tuy nhiên, ông Lê Quân lưu ý tự chủ không đồng nghĩa với việc đặt ra các tiêu chí thiếu cơ sở hoặc gây bất bình đẳng cho thí sinh. Mọi tiêu chí xét tuyển phải đảm bảo hợp lý, minh bạch và có căn cứ khoa học.

Thực tế thời gian qua cho thấy một số trường áp dụng tiêu chí ngoại ngữ hoặc công thức xét tuyển chưa phù hợp, gây tốn kém và phát sinh thủ tục, do đó cần được rà soát thường xuyên. Chính sách tuyển sinh khi ban hành cũng cần đảm bảo tính ổn định tương đối, có thời gian đánh giá tác động dài hạn, tránh thay đổi liên tục gây ảnh hưởng tâm lý xã hội.

Theo định hướng, quy chế tuyển sinh năm 2026 được xây dựng theo hướng ổn định dài hạn đến năm 2030. Các điều chỉnh chủ yếu mang tính kỹ thuật như giới hạn số nguyện vọng tối đa còn 15 và chuẩn hóa việc quy đổi điểm giữa các phương thức xét tuyển. Việc quy đổi điểm sẽ do các trường thực hiện dựa trên dữ liệu thực chứng, Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đóng vai trò hướng dẫn và giám sát.

Ông Lê Quân cũng nhấn mạnh chất lượng đào tạo đại học không chỉ phụ thuộc vào đầu vào mà còn nằm rất lớn ở quá trình đào tạo, do đó cần chú trọng đồng thời cả khâu tuyển sinh và đánh giá trong quá trình học tập.

“Vấn đề tuyển sinh là vấn đề nhạy cảm, cần nghiên cứu kỹ trước khi ban hành chính sách. Bộ sẽ tiếp thu các ý kiến đóng góp từ các trường, chuyên gia và cam kết ổn định quy chế tuyển sinh đến năm 2030, từng bước tăng quyền tự chủ cho các cơ sở đào tạo”, ông khẳng định.

Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, năm 2026 sẽ triển khai các chương trình đào tạo tài năng trong một số lĩnh vực chiến lược như bán dẫn, năng lượng hạt nhân, đường sắt, cùng với các chương trình học bổng cho khối STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học).

Trong quy chế tuyển sinh mới, thí sinh đăng ký xét tuyển phải đạt tối thiểu 15 điểm đối với tổ hợp ba môn. Bộ sẽ công bố ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào cho ba nhóm ngành đặc thù gồm: đào tạo giáo viên, sức khỏe và pháp luật. Phương thức xét tuyển học bạ sẽ tính kết quả của cả ba năm THPT thay vì chỉ một số học kỳ như trước đây.

Đáng chú ý, số lượng nguyện vọng xét tuyển được giới hạn tối đa 15 nguyện vọng. Chứng chỉ ngoại ngữ có thể được quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ hoặc điểm cộng theo bảng quy đổi 5 mức, với tổng điểm cộng không vượt quá 10% thang điểm xét tuyển. Chính sách ưu tiên khu vực cũng được xác định lại theo nơi học THPT của thí sinh nhằm đảm bảo công bằng hơn.

Theo kế hoạch, thí sinh sẽ đăng ký và điều chỉnh nguyện vọng từ ngày 2 đến 14/7. Các trường đại học công bố kết quả xét tuyển vào ngày 10/8. Toàn bộ quy trình tiếp tục được thực hiện trên hệ thống tuyển sinh chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Bình luận