Tin tứcTrại chăn nuôi Suối Dầu tại tỉnh Khánh Hòa là cơ sở duy nhất ở Việt Nam nuôi ngựa để phục vụ sản xuất huyết thanh. Đơn vị này trực thuộc Viện Vaccine và Sinh phẩm y tế (IVAC - Bộ Y tế). Những đàn ngựa tại đây được chăm sóc đặc biệt để hiến máu, tạo ra các chế phẩm y tế giúp cứu sống nhiều bệnh nhân trong tình trạng nguy kịch.
Thạc sĩ Nguyễn Văn Minh, Trưởng Trại chăn nuôi Suối Dầu, cho biết trang trại có quy mô gần 120 ha với khoảng 400 con ngựa. Trong đó, có 25 ha đất chuyên dùng để trồng cỏ làm thức ăn cho ngựa theo quy trình kiểm soát nghiêm ngặt. Đây hiện là trung tâm cung cấp huyết thanh ngựa lớn nhất khu vực Đông Nam Á, đáp ứng nhu cầu điều trị cấp cứu trên toàn quốc.
Cơ sở này cung cấp ba nhóm huyết thanh chính bao gồm huyết thanh kháng uốn ván (SAT), kháng dại (SAR) và các loại kháng nọc độc rắn. Các loại nọc rắn được xử lý bao gồm rắn hổ mang, cạp nia, lục đuôi đỏ và chàm quạp. Nguồn cung này giúp hàng nghìn bệnh nhân khắp cả nước được điều trị kịp thời khi gặp các tai nạn về nọc độc hoặc nhiễm khuẩn.
Lịch sử của trang trại bắt đầu từ năm 1895 khi bác sĩ A.Yersin thành lập Phòng thí nghiệm Yersin, tiền thân của Viện Pasteur Nha Trang. Đến năm 1914, ông chọn vùng đất Suối Dầu có khí hậu ôn hòa và đất đai màu mỡ để xây dựng trại chăn nuôi hoàn chỉnh. Ý tưởng này của ông đã được duy trì và phát triển suốt 130 năm qua với giá trị nguyên vẹn.
Anh Nguyễn Long Hồ, người đã có hơn 30 năm chăm sóc ngựa tại đây, chia sẻ về quy trình tuyển chọn rất khắt khe. Ngựa được chọn phải từ 4 đến 6 tuổi, nặng trên 230kg và không có dị tật hay bệnh tật. Đặc biệt, ngựa cần đạt các chỉ số về hằng số huyết học, sinh lý và sinh hóa để đảm bảo chất lượng huyết thanh thu được.
Quy trình chăm sóc ngựa tuân thủ hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001-2008 với sự giám sát thường xuyên của bác sĩ thú y. Thức ăn và nước uống cho ngựa phải được kiểm soát đạt chuẩn vệ sinh ngay trong khuôn viên trại. Những cá thể có dấu hiệu bất thường như sốt hay bỏ ăn sẽ được cách ly để điều trị và áp dụng chế độ chăm sóc riêng biệt.
Để tạo ra kháng thể, nhân viên y tế sẽ tiêm kháng nguyên hoặc vaccine vào cơ thể ngựa. Ví dụ, để sản xuất huyết thanh trị rắn cắn, nọc độc rắn đã được làm yếu sẽ được đưa vào cơ thể ngựa. Quá trình này khiến ngựa phải chống chọi vất vả với độc tố, đòi hỏi sự chăm sóc đặc biệt về cả dinh dưỡng lẫn y tế từ nhân viên trang trại.
Những con ngựa đạt chuẩn sau khi nuôi sẽ được đưa vào khu cách ly trong 6 tháng để theo dõi sức khỏe và tâm lý. Mỗi cá thể đều có hồ sơ riêng, được đóng mã số cập nhật thường xuyên để quản lý việc khai thác huyết thanh. IVAC sử dụng quy trình công nghệ cao để tinh chế máu ngựa thành các chế phẩm y tế đạt tiêu chuẩn sử dụng cho con người.
Khi lượng kháng thể đạt đỉnh, mỗi con ngựa khỏe mạnh có thể hiến từ 5 đến 8 lít máu trong một lần lấy. Trung bình mỗi năm, một con ngựa cung cấp khoảng 60 lít huyết thanh. Theo dữ liệu từ IVAC, nguồn huyết thanh từ Suối Dầu đã được chuyển đến các bệnh viện từ trung ương đến địa phương để hóa giải nhiều ca bệnh uốn ván và rắn độc cắn.
Anh Nguyễn Long Hồ cho biết các nhân viên tại đây có thể cảm nhận được tính nết và tâm trạng vui buồn của từng con ngựa. Ngựa là loài vật giàu tình cảm, có khả năng biểu hiện cảm xúc và gắn bó mật thiết với người chăm sóc. Sự nỗ lực và tình thương của tập thể cán bộ tại đây là yếu tố quan trọng để duy trì đàn ngựa khỏe mạnh.
Hằng năm, Trại chăn nuôi Suối Dầu cung cấp từ 8.000 đến 11.000 lít huyết thanh kháng uốn ván và 4.500 lít huyết thanh kháng dại. Ngoài ra, đơn vị còn sản xuất hàng trăm lít huyết thanh kháng nọc các loại rắn như hổ mang, lục, chàm quạp và cạp nia. Từ nguồn nguyên liệu này, IVAC bào chế hàng triệu sản phẩm thành phẩm cung ứng cho ngành y tế toàn quốc.
Mỗi năm, IVAC đưa ra thị trường khoảng 2 triệu ống kháng uốn ván, 350.000 lọ kháng dại cùng hàng chục nghìn lọ kháng nọc rắn các loại. Những sản phẩm này đóng vai trò thiết yếu trong việc cấp cứu bệnh nhân tại Việt Nam. Sự kết hợp giữa chuyên môn y tế và quy trình chăn nuôi chuẩn mực đã tạo ra nguồn sinh phẩm quan trọng và ổn định.
Thạc sĩ Nguyễn Văn Minh chia sẻ rằng dù được chăm sóc đặc biệt, ngựa lấy huyết thanh chỉ sống được từ 5 đến 6 năm. Nguyên nhân là do cơ thể chúng phải liên tục chống chọi với các độc tố tiêm vào trong suốt quá trình phục vụ. Trong khi đó, một con ngựa thông thường có thể sống đến 30 năm, cho thấy sự hy sinh thầm lặng của đàn ngựa tại đây.
Gần trang trại là nơi an nghỉ của bác sĩ Alexandre Yersin trên một ngọn đồi nhỏ với tấm bia giản dị. Theo di chúc, ông mong muốn được chôn cất tại Suối Dầu để gắn bó mãi mãi với vùng đất Nha Trang, Khánh Hòa. Người dân địa phương luôn trân trọng và ghi nhớ công ơn cũng như tình cảm sâu nặng mà vị bác sĩ tài hoa này đã dành cho nơi đây.