Tin tứcÔng Ngô Duy Duyệt đã dành 25 năm sưu tầm hơn 2.000 vỏ bom, đạn và nhiều vật dụng thời chiến trước năm 1975. Căn nhà cùng khu sân vườn rộng 240 m2 của ông bên tuyến đường ven biển nối Cửa Tùng với Cửa Việt, xã Bến Hải được bố trí thành nơi trưng bày các kỷ vật chiến tranh.
Bên ngoài sân, hàng trăm vỏ đạn dựng san sát. Trong nhà, các kỷ vật được sắp xếp trên giá gỗ, đặt trong tủ kính và dọc lối đi hẹp, tạo cảm giác như một bảo tàng thu nhỏ giữa đời thường.
Từng là thợ cơ khí tại Đông Hà, ông Duyệt có điều kiện tiếp xúc với nhiều đồ vật còn sót lại sau chiến tranh. Từ năm 2000, ông bắt đầu theo đuổi việc sưu tầm, đi nhiều tỉnh, thành để tìm kiếm và trao đổi hiện vật mang về lưu giữ. Không chỉ trong nước, ông nhiều lần sang Lào – nơi từng là chiến trường ác liệt – để tìm thêm các hiện vật.
Trong bộ sưu tập, vỏ bom xăng là hiện vật khiến ông mất nhiều công sức nhất để sở hữu. Ông cho biết đã thuyết phục một người Lào suốt 3 năm mới được chuyển nhượng. Theo ông, loại bom này chứa xăng, khi thả xuống sẽ gây cháy thay vì phát nổ. Giá mua không cao nhưng chi phí vận chuyển về Việt Nam khá tốn kém.
Ông còn lưu giữ “cây nhiệt đới” – thiết bị trinh sát từng được quân đội Mỹ sử dụng trong chiến tranh. Khi cắm xuống đất, thiết bị có thể phát hiện người, vũ khí, xe cơ giới qua rung chấn và truyền tín hiệu về trung tâm tác chiến điện tử. Sau khi xác định vị trí, không quân hoặc pháo binh sẽ ném bom, bắn phá khu vực mục tiêu.
Trong hơn 2.000 hiện vật có trên 50 vỏ đạn pháo bằng đồng. Đây là loại vỏ có giá trị, mỗi kg giá khoảng 1 triệu đồng.
Ngoài các vỏ bom đạn, bộ sưu tập còn có nồi và nông ngư cụ gắn với thời chiến. Ông chia sẻ: "Đi đâu thấy đồ vật liên quan đến chiến tranh là tôi mua. Nhiều cái thì trao đổi để sở hữu".
Hàng chục vỏ bom được đặt trước sân nhà. Ông cho biết đã chi hơn 3 tỷ đồng để có được toàn bộ số hiện vật. "Toàn bộ vật này có nhiều người đến mua nhưng tôi không bán mà để trưng bày”.
Các thẻ bài quân nhân được lưu giữ trong tủ kính. Từ những vật dụng sưu tầm, ông sắp xếp một ba lô đầy đủ vũ khí và đồ dùng cá nhân của một chiến sĩ.
Không gian trưng bày của ông Duyệt thu hút nhiều người, trong đó có đông khách nước ngoài. Khách tham quan không phải trả phí, ai có nhu cầu có thể hỗ trợ kinh phí để ông bảo trì hiện vật. Mỗi món đồ không có bảng thuyết minh, thay vào đó ông trực tiếp kể lại câu chuyện gắn với từng kỷ vật. Ông mong muốn được chính quyền hỗ trợ địa điểm phù hợp để giới thiệu rộng rãi hơn ký ức chiến tranh.