Tin tứcTrong giai đoạn vừa qua, việc ứng dụng khoa học công nghệ vào y tế tại TPHCM đã có những bước tiến dài, đưa thành phố trở thành điểm sáng của cả nước về y tế chuyên sâu và chuyển đổi số. Tuy nhiên, hành trình này cũng đối diện với không ít “điểm nghẽn” cần tháo gỡ.
Đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số toàn diện trong chăm sóc sức khỏe, là một trong 6 nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu mà Thành ủy TPHCM đề ra trong Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, vừa ban hành vào đầu tháng 3/2026.
Trong đó, thành phố ưu tiên phát triển và làm chủ các công nghệ y sinh và y tế số nhằm nâng cao năng lực y tế chất lượng cao, hiệu quả chẩn đoán, điều trị, phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe cho người dân thành phố.
Cụ thể, tập trung nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các hướng tiếp cận y học chính xác và y học cá thể hóa; nghiên cứu, ứng dụng công nghệ gen và sinh học phân tử phục vụ công tác chẩn đoán, điều trị và phòng bệnh.
Nghiên cứu, phát triển và làm chủ các thiết bị y sinh, sinh phẩm y tế và thiết bị y tế thông minh phục vụ hoạt động khám bệnh, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe.
Nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán và điều trị, phát triển các hệ thống dữ liệu y tế, trợ lý ảo y tế và các nền tảng số phục vụ quản lý, hỗ trợ chuyên môn và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế trên địa bàn Thành phố.
Dù vậy, Sở Khoa học và Công nghệ cũng nhìn nhận trong giai đoạn 2021 - 2025, hạn chế của các nghiên cứu khoa học - công nghệ phục vụ y tế và chăm sóc sức khỏe là thiên về nghiên cứu hàn lâm, ít giải quyết bài toán hệ thống y tế đô thị. Chưa tập trung vào y tế dự phòng và y tế cơ sở. Số lượng nhiệm vụ về chuyển đổi số trong y tế còn khiêm tốn so với tiềm lực. Tỷ lệ nhiệm vụ đặt hàng từ nhu cầu Sở - ban – ngành còn thấp. Nhiệm vụ phối hợp liên ngành còn hạn chế.
PGS.TS Trần Ngọc Đăng - Phó Trưởng Phòng Khoa học Công nghệ, Đại học Y Dược TPHCM đề xuất: “Sandbox là điều mà chúng tôi rất tâm đắc trong đề án của thành phố. Cụ thể hơn là nên tháo gỡ những rào cản về thử nghiệm lâm sàng. Lấy ví dụ như hiện nay các thiết bị y tế mới mà muốn thực hiện là phải được phê duyệt cấp trung ương, thì thủ tục giấy tờ rất lâu. Bây giờ chúng ta có thể thử nghiệm ở bệnh viện tuyến cuối của thành phố được không? Chúng ta sẽ giám sát chặt chẽ quá trình đó thì có được không?
Và một trong những điểm mà chúng tôi gặp khó khăn đó là việc thành lập doanh nghiệp phòng y tế. 5 năm gần đây, lúc nào chúng tôi cũng muốn tìm để thành lập doanh nghiệp, nhưng cứ nộp hồ sơ thì cuối cùng cũng không được. Mặc dù trong luật đã quy định là có thể thành lập, nhưng rồi rất nhiều khó khăn để mà lập, định giá như thế nào, công chức nhà nước thì có được ra làm doanh nghiệp không? Rất nhiều thứ và nếu chúng ta tháo gỡ được trong sandbox này, sẽ mang lại rất nhiều ý nghĩa.”
PGS.TS Trần Minh Triết - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TPHCM đánh giá, trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra một cuộc cách mạng thực sự trong y khoa. Tại một đô thị năng động như TPHCM, AI không còn là khái niệm xa vời mà đã hiện diện trong nhiều khâu của hệ thống chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, tri thức y tế không đơn thuần là hỏi đáp, do đó các bác sĩ phải cùng ngồi lại để “số hóa” các tri thức, kinh nghiệm điều trị, đưa vào hệ thống hỗ trợ.
Cốt lõi của hệ sinh thái y tế thông minh được PGS.TS Trần Minh Triết nêu cụ thể: “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ việc phân tích và đưa ra những chẩn đoán dựa trên các dữ liệu lớn, cùng với việc ghi nhận trong cuộc sống hàng ngày bởi những thiết bị thông minh sẽ hỗ trợ việc chăm sóc sức khỏe cho mọi người ngày càng tốt hơn, tức là smart heath. Và cuối cùng, điều quan trọng hơn, cốt lõi chính là các chuyên gia về y tế có khả năng chủ động chỉ định ra con đường để những người có khả năng về công nghệ sẽ hỗ trợ vấn đề đó.”
Vấn đề định giá nghiên cứu khi đưa ra thị trường cũng được ông Phan Thanh Dũng - Giám đốc Trung tâm Khoa học Công nghệ UMP đặt ra từ thực tế khó khăn tại đơn vị: “Chúng tôi có ba đề tài có thể chuyển giao được và đã có đơn vị đặt hàng rồi. Họ rất khát khao, họ chụp từng hình ảnh tư liệu. Chúng tôi cũng đã nhờ luật sư nhưng cho đến nay vẫn chưa có một câu trả lời cuối cùng. Vấn đề là định giá như thế nào? Hai năm trước, đơn vị có gửi văn bản, rồi Sở gửi Bộ Khoa học Công nghệ. Nhưng rồi cũng phải chờ văn bản định giá làm sao cho đúng để chúng tôi tự tin bán”.
PGS.TS.BS Đỗ Kim Quế - Phó Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất cho rằng, với tốc độ già hóa dân số nhanh tại TPHCM, các đề tài nghiên cứu cần tập trung vào chăm sóc người cao tuổi và bệnh lý không lây nhiễm.
“Đối với người cao tuổi, đầu tiên là bộ chỉ số sinh học của chúng ta không có. Vấn đề thứ hai là chăm sóc như thế nào, vì người cao tuổi đương nhiên là rất nhiều bệnh lý. Bây giờ vấn đề chẩn đoán, vấn đề điều trị, xử lý như thế nào để đạt được hiệu quả cao nhất và có chất lượng cuộc sống tốt. Chứ bây giờ đến 9 năm là chất lượng cuộc sống kém, nghĩa là chỉ có tuổi thọ cao thôi, còn 8, 9 năm trời chỉ có lây lất", PGS.TS.BS Đỗ Kim Quế phân tích.
Các chuyên gia cũng nhận định, dữ liệu là rất quan trọng. Với một siêu đô thị có 14 triệu dân nhưng hiện nay số liệu trong lĩnh vực y tế còn chưa đồng nhất giữa các bệnh viện. Do đó, nếu vận dụng đến trí tuệ nhân tạo thì cần xác định những vấn đề y tế nào mà Thành phố muốn tập trung giải quyết để có bộ số liệu thống nhất. Từ đó mới có dữ liệu dùng chung cho toàn Thành phố, góp phần tạo nền tảng để phát triển y tế cơ sở.
Ngoài ra, phải đầu tư hạ tầng nghiên cứu dùng chung; xây dựng đội ngũ nghiên cứu mạnh, mang thương hiệu TPHCM; tập trung vào công nghệ đột phá, AI, in 3D, thúc đẩy nghiên cứu liên ngành, đa lĩnh vực…