Ngày 15/11, Bộ Y tế ban hành Thông tư 43 quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của trạm y tế xã, phường và trạm y tế tại các đặc khu thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng trong tiến trình củng cố hệ thống y tế cơ sở.
Theo Thông tư 43, trạm y tế cấp xã được xác định là đơn vị sự nghiệp y tế công lập trực thuộc UBND xã, phường; có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng tại Kho bạc Nhà nước và ngân hàng. Cơ cấu tổ chức sẽ được kiện toàn theo hướng chuyên nghiệp, rõ ràng hơn từ năm 2026.
Tổ chức 5 phòng, khoa chuyên môn và hệ thống điểm trạm
Lãnh đạo trạm gồm giám đốc và phó giám đốc; số lượng phó giám đốc ấn định tùy theo quy định pháp luật và nhu cầu thực tế tại địa phương.
Việc bổ nhiệm, bổ nhiệm lại hay miễn nhiệm thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã. Mỗi trạm y tế phải tổ chức tối thiểu 5 phòng, khoa chuyên môn:
- Văn phòng hoặc phòng hành chính – tổng hợp
- Phòng dân số, trẻ em và bảo trợ xã hội
- Khoa phòng bệnh và an toàn thực phẩm
- Khoa khám bệnh – chữa bệnh
- Khoa dược, thiết bị y tế và cận lâm sàng
Các điểm trạm được bố trí tại khu dân cư phù hợp nhằm triển khai một phần hoặc toàn bộ nhiệm vụ của trạm, bảo đảm cung ứng dịch vụ y tế liên tục, gần dân hơn. Giám đốc trạm là người ban hành quy định về chức năng, nhiệm vụ và mối quan hệ công tác giữa các phòng, khoa và điểm trạm.
Quy định rõ về nhân lực và vị trí việc làm
Thông tư yêu cầu trạm y tế xã xây dựng đề án vị trí việc làm dựa trên chức năng và phạm vi hoạt động; trình cấp thẩm quyền thẩm định, phê duyệt làm căn cứ tuyển dụng, bố trí và quản lý viên chức. Số lượng người làm việc được xác định theo khối lượng nhiệm vụ; hằng năm trạm phải lập kế hoạch sử dụng nhân lực.
22 nhóm nhiệm vụ, mở rộng vai trò của y tế tuyến cơ sở
Theo hướng dẫn, trạm y tế cấp xã sẽ đảm trách hơn 22 nhóm nhiệm vụ, quyền hạn bao phủ hầu hết lĩnh vực chăm sóc sức khỏe cộng đồng, gồm:
Phòng bệnh – nâng cao sức khỏe: giám sát dịch, tiêm chủng, kiểm soát yếu tố nguy cơ, dinh dưỡng cộng đồng, y tế trường học.
Khám chữa bệnh: cấp cứu ban đầu, quản lý bệnh mạn tính, y học gia đình, phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng, khám nghĩa vụ quân sự.
Sức khỏe sinh sản: quản lý thai, đỡ đẻ thường, chăm sóc mẹ và trẻ em.
An toàn thực phẩm: giám sát cơ sở dịch vụ ăn uống, xử lý ngộ độc.
Dân số: tư vấn tiền hôn nhân, sàng lọc trước sinh, giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.
Bảo trợ xã hội: hỗ trợ người yếu thế, tư vấn tâm lý, can thiệp cộng đồng.
Quản lý thuốc, vắc xin, hóa chất: cấp phát và hướng dẫn sử dụng an toàn.
Ngoài ra trạm y tế còn thực hiện truyền thông – giáo dục sức khỏe, quản lý hồ sơ sức khỏe cá nhân, cung ứng dịch vụ y tế cơ bản, tham gia phòng chống thiên tai, chuyển đổi số và hợp tác quốc tế.
Với hơn 20 nhóm nhiệm vụ được mở rộng và chuẩn hóa, mô hình trạm y tế xã được kỳ vọng trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe cộng đồng, đặc biệt trong quản lý bệnh không lây nhiễm. Tuyến y tế cơ sở cũng sẽ là lực lượng triển khai khám sức khỏe định kỳ miễn phí toàn dân từ năm 2026 theo kế hoạch của Bộ Y tế.
