Tin tứcDựa trên một hiện tượng vũ trụ hiếm gặp, giới khoa học đã lần đầu xác định được cường độ của luồng vật chất phóng ra từ lỗ đen Cygnus X-1.
Lỗ đen Cygnus X-1 và một ngôi sao siêu khổng lồ màu xanh lam HDE 226868 là một trong những cặp vật thể cực đoan nhất vũ trụ - Ảnh đồ họa: ICRAR
Lỗ đen này vốn nổi tiếng là vật thể cực đoan, có khả năng phát ra các chùm plasma với tốc độ tiệm cận ánh sáng. Các tia phản lực này rất mạnh mẽ nhưng vốn rất khó đo lường chính xác trước đây.
Cygnus X-1 nằm tại chòm sao Thiên Nga, cách hành tinh chúng ta 7.000 năm ánh sáng và nặng gấp 21 lần Mặt Trời. Đây là lỗ đen đầu tiên được lịch sử thiên văn xác nhận sau khi phát hiện năm 1964.
Nó tạo thành hệ sao nhị phân cùng ngôi sao siêu khổng lồ xanh HDE 226868, di chuyển quanh nhau ở khoảng cách chỉ bằng 1/5 quãng đường từ Trái Đất đến Mặt Trời.
Lực hấp dẫn từ lỗ đen liên tục tách các lớp vật chất của ngôi sao đồng hành, hình thành nên đĩa bồi tụ phát tia X rực rỡ.
Đáng chú ý, ngôi sao kề bên liên tục uốn cong các luồng phản lực khổng lồ do lỗ đen phóng ra.
Từ góc quan sát của Trái Đất, hai luồng vật chất này hiện rõ trạng thái bị bẻ cong và lắc lư qua lại liên tục.
Nhóm chuyên gia quốc tế do Tiến sĩ Steve Prabu và Tiến sĩ James Miller-Jones dẫn đầu đã nghiên cứu hiện tượng này.
Họ tổng hợp dữ liệu suốt 18 năm từ các mạng lưới kính thiên văn lớn như VLBA tại Mỹ và EVN tại Châu Âu.
Việc sử dụng các tia phản lực bị uốn cong như một "chiếc cân" vật lý đã giúp nhóm đo được công suất động năng tức thời.
Kết quả trên tạp chí Nature Astronomy chỉ ra rằng hai luồng tia này tỏa năng lượng bằng khoảng 10.000 Mặt Trời. Chúng di chuyển với vận tốc 540 triệu km/giờ, đạt mức một nửa tốc độ ánh sáng.
Phát hiện này là cột mốc quan trọng giúp giới thiên văn hiểu rõ cách lỗ đen định hình sự tiến hóa của toàn bộ vũ trụ và giải mã sức mạnh của Cygnus X-1.
