Theo phân tích của Al Jazeera, Iran đang nắm lợi thế lớn tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu và khí đốt toàn cầu. Sau khi xung đột leo thang, Tehran tăng cường kiểm soát khu vực, khiến hoạt động hàng hải bị gián đoạn nghiêm trọng.
Eo biển này có điểm hẹp chỉ khoảng 33 km, khiến tàu thuyền qua lại dễ nằm trong tầm kiểm soát. Từ khi căng thẳng bùng phát, nhiều tàu bị tấn công, lưu lượng giảm mạnh, đẩy giá dầu vượt 100 USD/thùng và khí đốt tăng cao.
Trước tình hình đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi các nước phương Tây điều tàu hộ tống, song chưa nhận được sự hưởng ứng rộng rãi. Thay vào đó, một số quốc gia lựa chọn đàm phán trực tiếp với Tehran để đảm bảo an toàn cho tàu chở hàng.
Gần đây, tàu của Ấn Độ, Pakistan, Trung Quốc hay Thổ Nhĩ Kỳ vẫn có thể đi qua sau các thỏa thuận riêng. Dữ liệu cho thấy lưu lượng vẫn thấp, nhưng số tàu được phép quá cảnh đang tăng dần.
Giới chuyên gia nhận định Iran đang đóng vai trò “người gác cổng” tại điểm nghẽn chiến lược này. Việc khôi phục ổn định không phụ thuộc vào sức mạnh quân sự mà chủ yếu dựa vào giải pháp ngoại giao và niềm tin thị trường.