Tin tứcUAE, Saudi Arabia và Qatar đang tăng cường vận động nhằm chấm dứt xung đột với Iran, đồng thời kêu gọi Tổng thống Mỹ Donald Trump dành thêm cơ hội cho con đường đàm phán. Ba nước này lo ngại nếu giao tranh bùng phát trở lại, các đòn đáp trả từ Iran có thể gây xáo trộn nghiêm trọng cho các nền kinh tế vùng Vịnh.
Trong những cuộc điện đàm riêng với ông Trump, lãnh đạo ba đồng minh của Mỹ tại Trung Đông cho rằng biện pháp quân sự sẽ không giúp Washington đạt được các mục tiêu lâu nay đối với Iran. Đến nay, Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin này.
Lập trường mới của Abu Dhabi được đánh giá là thay đổi đáng chú ý, bởi UAE từng nhiều lần trở thành mục tiêu tấn công từ Iran và thường thể hiện quan điểm cứng rắn hơn các nước láng giềng vùng Vịnh đối với Tehran. Dù UAE, Saudi Arabia và Qatar còn khác biệt về cách thúc đẩy một thỏa thuận ngoại giao và mức độ gây sức ép với Iran, cả ba đều cùng lo ngại nguy cơ lặp lại căng thẳng như cuối tháng 2.
Thời điểm đó, Israel và Mỹ đã mở chiến dịch quân sự nhằm vào Iran trước khi đạt thỏa thuận ngừng bắn vào đầu tháng 4. Theo bà Dina Esfandiary, các nước Arab vùng Vịnh đã chứng kiến “kịch bản tồi tệ nhất” khi bị cuốn vào cuộc đối đầu Mỹ - Iran và phải gánh phần lớn hệ lụy.
Bà nhận định: “Hiện họ tiếp tục đối mặt nguy cơ xung đột bùng phát trở lại nếu lệnh ngừng bắn không được chuyển hóa thành một thỏa thuận lâu dài, trong khi hình ảnh khu vực ổn định và an toàn của vùng Vịnh đang bị đe dọa”.
Ngày 8/4, Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn tạm thời và hiện vẫn trao đổi thông điệp qua Pakistan để tìm kiếm giải pháp hòa bình. Tuy vậy, cả hai bên đều tuyên bố sẵn sàng nối lại chiến sự và chưa cho thấy dấu hiệu nhượng bộ đáng kể.
Dù vậy, ngày 22/5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết đàm phán đã có “một số tiến triển nhất định”. Truyền thông Iran cũng đưa ra đánh giá tương tự. Cố vấn cấp cao của Tổng thống UAE, ông Anwar Gargash, cho rằng khả năng đạt thỏa thuận với Iran hiện ở mức “50-50”.
Ông nói: “Tôi lo ngại Iran thường kéo dài và đẩy các cuộc đàm phán đi quá xa. Hy vọng lần này điều đó sẽ không xảy ra, bởi khu vực cần một giải pháp chính trị. Một vòng đối đầu quân sự mới chỉ khiến tình hình thêm phức tạp”.
Về phía Mỹ, ông Trump đang chịu sức ép lớn khi cuộc chiến đã tiêu tốn hàng chục tỷ USD. Cùng với đó, giá năng lượng tăng mạnh do eo biển Hormuz bị phong tỏa khiến xung đột ngày càng kém được cử tri Mỹ ủng hộ. Washington hiện lưỡng lự giữa việc tiếp tục đe dọa không kích quy mô lớn vào Iran hoặc thúc đẩy nhanh một thỏa thuận hòa bình.
Saudi Arabia được cho là ủng hộ vai trò trung gian của Pakistan và tin rằng những vấn đề liên quan đến chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo của Iran chỉ có thể được giải quyết bằng đối thoại. Trong khi đó, Qatar tiếp tục hậu thuẫn các nỗ lực hòa giải do Pakistan dẫn dắt và nhấn mạnh ưu tiên hạ nhiệt căng thẳng vì lợi ích chung của khu vực.
Bộ Ngoại giao UAE cũng khẳng định mọi thỏa thuận với Tehran phải xử lý “toàn bộ các mối đe dọa” từ Iran, gồm chương trình hạt nhân, tên lửa đạn đạo, máy bay không người lái cùng các lực lượng ủy nhiệm và tổ chức vũ trang thân Tehran.