Tin tứcVào mùa hè, nhất là thời điểm thu hoạch lúa hoặc sau mưa giông, các bệnh viện tiếp nhận nhiều ca viêm da do kiến ba khoang. Nhiều người bệnh nhầm lẫn tổn thương này với zona thần kinh nên tự ý đắp lá cây hoặc nhai gạo nếp để chữa trị. Những phương pháp sai lầm này khiến vết thương trở nên trầm trọng, dễ dẫn đến nhiễm trùng và sẹo sâu.
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng Miễn dịch lâm sàng, nhấn mạnh kiến ba khoang không trực tiếp cắn người. Viêm da xảy ra do da tiếp xúc với Pederin, một loại độc tố cực mạnh có trong cơ thể loài côn trùng này. Khi môi trường sống bị xáo trộn sau mưa bão, kiến thường theo ánh điện bay vào nhà, bám vào quần áo, chăn gối.
Theo bác sĩ Trường, phản xạ tự nhiên của nhiều người là dùng tay đập hoặc miết mạnh khi thấy kiến bò trên da. Hành động này vô tình nghiền nát thân kiến, giải phóng độc tố Pederin khiến da bị bỏng rát trực tiếp. Nguy hiểm hơn, độc tố bám vào tay rồi lan sang mặt, cổ hoặc mắt nếu người bệnh vô tình chạm hoặc chà xát vào vùng tổn thương.
Thực tế, viêm da do kiến ba khoang và zona thần kinh có bản chất hoàn toàn khác biệt dù cùng gây phỏng nước. Viêm da do kiến thường xuất hiện ở vùng hở như mặt, tay dưới dạng vệt dài hoặc đám nhỏ, có thể có mủ trắng đục. Ngược lại, zona thần kinh do virus gây ra, mụn nước mọc thành chùm ở một bên cơ thể và gây đau nhức sâu dọc dây thần kinh.
Người mắc zona thần kinh thường kèm theo biểu hiện sốt nhẹ, đau mỏi cơ thể và cảm giác mệt mỏi kéo dài. Ngược lại, người tiếp xúc với kiến ba khoang chủ yếu cảm nhận sự nóng rát, bỏng rát và ngứa ngáy dữ dội tại vị trí bị dính độc tố. Việc phân biệt chính xác hai tình trạng này đóng vai trò quyết định đến hiệu quả điều trị và khả năng phục hồi của da.
Bác sĩ Trường cảnh báo việc tự mua thuốc kháng virus trị zona sẽ không có hiệu quả với độc tố kiến ba khoang. Nhiều trường hợp còn đắp lá trầu không, lá phèn đen hoặc các bài thuốc dân gian khiến vi khuẩn dễ dàng xâm nhập qua lớp da tổn thương. Hậu quả là vùng da bị hoại tử, nhiễm trùng nặng và để lại những di chứng thẩm mỹ lâu dài khó khắc phục.
Khi phát hiện kiến ba khoang trên cơ thể, người dân tuyệt đối không được đập hoặc chà xát trực tiếp lên da. Hãy thổi nhẹ hoặc dùng tờ giấy để gạt côn trùng ra ngoài, sau đó rửa kỹ vùng da nghi ngờ tiếp xúc bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý. Việc rửa sạch độc tố càng sớm thì nguy cơ tổn thương lan rộng và để lại biến chứng càng thấp.
Để làm dịu da, có thể dùng dung dịch sát khuẩn nhẹ hoặc sản phẩm chứa panthenol và kẽm oxide theo hướng dẫn y tế. Tuyệt đối không tự ý bôi thuốc chứa corticoid mạnh hoặc các bài thuốc truyền miệng chưa kiểm chứng. Nếu vết thương xuất hiện mủ hoặc ảnh hưởng đến vùng mắt, người bệnh cần đến ngay cơ sở chuyên khoa để được xử lý kịp thời.