Tin tứcGần đây, tại Hà Nội và TPHCM liên tiếp xảy ra 2 vụ bạo hành con trẻ gây chấn động xã hội. Mẹ ruột cùng người tình đã đánh đập dã man con trẻ trong thời gian dài, gây hậu quả nghiêm trọng, bức xúc dư luận, các cơ quan chức năng đã vào cuộc xử lý.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Thúy Hường - Trưởng Ban Đối ngoại và Hợp tác quốc tế Trung tâm Trọng tài Thương mại Luật gia Việt Nam, Giám đốc THR Law Firm có cuộc trò chuyện cùng VOH.
*Qua 2 vụ việc bạo hành trẻ có tính chất đặc biệt nghiêm trọng vừa xảy ra như nêu trên, Luật sư có thể nhận định về những hành vi bạo lực này?
Tiến sĩ Nguyễn Thị Thúy Hường: Tôi cũng như rất nhiều người cảm thấy rất bàng hoàng và sửng sốt, đau đớn khi đọc được những thông tin về tình trạng bạo hành trẻ em và nguy hiểm hơn là chính những nguời hành hạ, đánh đập trẻ em đáng lý phải đóng vai trò là người bảo vệ trẻ, yêu thương trẻ, chăm sóc trẻ thì lại ra tay hành hạ và thậm chí tước đi tính mạng của trẻ. Điều đó thật sự rất đau lòng.
Pháp luật Việt Nam có rất nhiều quy định về bảo vệ quyền trẻ em. Việt Nam cũng có nhiều cơ quan liên quan bảo vệ trẻ em, có tổ chức riêng dành cho trẻ em, có những đường dây nóng riêng dành cho trẻ em, để mọi người có thể gọi điện đến đường dây nóng khi phát hiện những tình trạng bạo hành, bạo lực trẻ em; hoặc chính trẻ cũng có thể gọi điện thoại để bảo vệ mình.
Tôi còn nhớ vụ việc một bé gái bị chính người tình của cha hành hạ cho đến chết, cộng với việc thờ ơ và vô cảm của người cha khi chứng kiến con gái của mình bị hành hạ, bị đánh đập, ông vẫn bỏ mặc. Vụ việc này cũng xảy ra tại TPHCM, và lúc ấy dư luận rất bức xúc, người tình của cha và cha ruột của bé gái cũng đã bị pháp luật trừng trị.
Tôi vẫn cứ nghĩ rằng câu chuyện ấy là sự cảnh tỉnh cho tất cả mọi người, nhưng gần đây, chúng ta lại liên tiếp chứng kiến nhiều vụ bạo hành cho thấy trẻ em vẫn chưa thật sự được bảo vệ một cách đúng nghĩa.
Chúng ta phải chăm sóc, nâng niu và yêu thương trẻ hết mực, bảo vệ trẻ khỏi những trận đòn roi, bảo vệ trẻ khỏi tình trạng bị bạo hành bạo lực, bảo vệ để trẻ không phải sống nơm nớp lo sợ.
Nếu để xảy ra, đó là những câu chuyện thật sự rất đau lòng. Hiện nay, những hình thức bạo hành trẻ em phổ biến như: bạo lực gia đình, bạo lực thể chất, xâm hại tình dục, bạo hành tinh thần và một số các hình thức bạo lực khác…
Theo tôi, chúng ta không nên chỉ nói với những quy định nằm trên giấy, mà phải hành động, để những quy định phải được triển khai một cách hiệu quả.
Các cơ quan chức năng và mọi người cần phải thấy có trách nhiệm trong việc bảo vệ trẻ em khỏi những trận đòn roi, bảo vệ trẻ em khỏi tình trạng bạo hành, bạo lực như hiện nay.
*Với vụ bé gái 4 tuổi tử vong nghi do bị bạo hành, người mẹ ruột này có thể bị tổn thương tâm lý do hoàn cảnh quá khứ Bố mẹ ly hôn sớm, chỉ học đến lớp 1, 10 tuổi đã bỏ đi làm ăn xa, sinh con gái đầu lòng thì chồng không rõ tung tích. Phải chăng những sang chấn tâm lý đã tác động từ tiềm thức đến hành vi bạo hành của người mẹ ruột này, thưa Luật sư?
Tiến sĩ Nguyễn Thị Thúy Hường: Bạo lực gia đình và sự thiếu thốn tình thương trong tuổi thơ có thể để lại những tổn thương tâm lý kéo dài, thậm chí ảnh hưởng đến cách một người ứng xử khi trưởng thành.
Nhiều người từng lớn lên trong môi trường thường xuyên chứng kiến cha mẹ mâu thuẫn, bạo lực hoặc thiếu tôn trọng lẫn nhau, họ thường có xu hướng vô thức lặp lại chính những hành vi đó với gia đình mình sau này, dù bản thân không mong muốn.
Đặc biệt, những bé gái thường xuyên chứng kiến mẹ bị bạo hành có thể hình thành tâm lý cam chịu, chấp nhận sự tổn thương trong hôn nhân như một điều bình thường. Trong khi đó, trẻ em bị đánh đập dễ nảy sinh cảm giác mình không xứng đáng được yêu thương, từ đó hình thành nhận thức lệch lạc rằng tình yêu có thể đi kèm với bạo lực.
Khi những hành vi sai trái dần bị xem là bình thường, hậu quả không chỉ dừng lại ở một cá nhân mà còn tác động tiêu cực đến các mối quan hệ và sự phát triển lành mạnh của xã hội.
*Nghề gì cũng phải học mới làm được, nhưng hình như người ta không chịu học làm cha, làm mẹ để dẫn đến những hệ lụy đáng tiếc với con trẻ. Luật sư nghĩ sao?
Tiến sĩ Nguyễn Thị Thúy Hường: Mỗi người đều cần học cách làm tốt vai trò của mình trong gia đình và xã hội, từ làm con, làm anh chị em, bạn bè đến làm vợ chồng, cha mẹ.
Gia đình là môi trường đầu tiên định hình cách ứng xử của một con người. Những người lớn lên trong nền tảng yêu thương, văn minh thường dễ học được cách cư xử tích cực từ cha mẹ. Ngược lại, trẻ em sống trong môi trường bạo lực, thiếu sự định hướng đúng đắn rất dễ lặp lại những hành vi tiêu cực đó khi trưởng thành.
Vẫn có những người đủ nhận thức để lựa chọn con đường khác, chủ động học hỏi và thay đổi nhằm trở thành cha mẹ tốt hơn cho con mình. Nhưng cũng không ít người vì áp lực cuộc sống hoặc thiếu kỹ năng nên vẫn duy trì cách dạy con sai lệch, thậm chí dùng bạo lực nhưng cho rằng đó là điều bình thường hoặc xuất phát từ tình thương. Đó là biểu hiện của không biết kỹ năng làm cha, làm mẹ
Việc học kỹ năng làm cha mẹ là điều cần thiết. Cha mẹ có thể tìm hiểu qua sách, các kênh thông tin hoặc tìm đến chuyên gia tâm lý, giáo dục để được hỗ trợ trong cách trò chuyện, định hướng và nuôi dạy con đúng cách. Yêu thương con không chỉ bằng tình cảm mà còn bằng trách nhiệm hoàn thiện chính mình để trở thành cha mẹ tốt.
*Với hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, các vụ bạo lực tàn bạo này chắc hẳn phải chịu trách nhiệm hình sự. Khi bị khởi tố, mức án cụ thể đối tượng phải đối diện là gì, thưa Luật sư?
Tiến sĩ Nguyễn Thị Thúy Hường: Trong trường hợp hành hạ người khác, có những hành vi dùng vũ lực gây thương tích, thậm chí gây ra chết người sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật.
Cụ thể, theo điều 140, Bộ Luật Hình sự quy định về tội hành hạ người khác như sau: Người nào đối xử tàn ác hoặc làm nhục người lệ thuộc mình nếu không thuộc các trường hợp quy định tại Điều 185 của Bộ luật này, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm; Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm: Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ; Gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 31% trở lên; Đối với 02 người trở lên.
Điều 185, Bộ Luật Hình sự quy định tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng, khung hình phạt nhẹ nhất là cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 3 năm, hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị truy tố trách nhiệm hình sự theo khoản 2, mức phạt tù từ 2 - 5 năm.
Điều 134, Bộ Luật Hình sự quy định tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, khung hình phạt từ 3 - 10 năm. Trường hợp làm chết người, khung hình phạt từ 7 - 14 năm.
Tuy nhiên, trong 2 vụ việc trên, có trường hợp nạn nhân đã chết, vụ việc có dấu hiệu cố ý tước đi tính mạng của đứa trẻ. Vì vậy, người phạm tội có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, với khung hình phạt cao nhất là tù chung thân hoặc tử hình theo điều 123, Bộ Luật hình sự về tội giết người.
*Bên cạnh trách nhiệm của cơ quan chức năng thực thi pháp luật, theo Luật sư cộng đồng cần thể hiện trách nhiệm cụ thể ra sao?
Tiến sĩ Nguyễn Thị Thúy Hường: Việt Nam có các quy định pháp luật rất rõ ràng và xử phạt rất nghiêm để bảo vệ trẻ em. Bên cạnh vai trò của gia đình và chính quyền địa phương, cộng đồng cũng không thể đứng ngoài trước tình trạng bạo hành trẻ em. Mỗi người cần thay đổi suy nghĩ “con ai người đó dạy”, bởi khi phát hiện trẻ bị xâm hại về thể chất hoặc tinh thần, việc can thiệp và kịp thời báo cho cơ quan chức năng là điều cần thiết.
Các cơ quan bảo vệ trẻ em và lực lượng chức năng cần đặc biệt quan tâm, theo dõi sát các vụ việc liên quan đến bạo lực trẻ em để xử lý nghiêm và ngăn chặn từ sớm. Đồng thời, xã hội cần thay đổi nhận thức về phương pháp giáo dục con cái, hiểu đúng thế nào là yêu thương và nuôi dạy trẻ lành mạnh. Chỉ khi có sự vào cuộc quyết liệt từ gia đình, cộng đồng và cơ quan chức năng mới có thể hạn chế những vụ việc đau lòng tiếp diễn.
*Xin cảm ơn Tiến sĩ!