Tin tứcTrong vụ án liên quan cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến và 9 bị cáo gây thất thoát, lãng phí gần 804 tỉ đồng tại dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2 ở tỉnh Hà Nam, nhiều cấp dưới của bà Tiến bị xét xử về tội "Nhận hối lộ" do nhận tiền từ các nhà thầu. Riêng bà Nguyễn Thị Kim Tiến bị cáo buộc đã nhận 7,5 tỉ đồng từ cấp dưới nhưng bị đưa ra xét xử về tội "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí".
Tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp thuộc Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho hay việc cán bộ nhận tiền từ cấp dưới hoặc doanh nghiệp có thể bị xem xét dưới nhiều tội danh khác nhau. Theo ông, hành vi này có thể là nhận hối lộ, lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ hoặc các tội liên quan đến chiếm đoạt tài sản, tham nhũng và chức vụ.
Luật sư Cường nhấn mạnh tội nhận hối lộ chỉ là một trong các dạng vi phạm khi người có chức vụ, quyền hạn nhận tiền từ người khác. Ngoài trường hợp này, việc nhận tiền hoặc tài sản trái pháp luật còn có thể bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự về những tội danh khác, tùy bản chất hành vi.
Theo phân tích của ông, cốt lõi của hành vi nhận hối lộ là sự trao đổi giữa quyền lực nhà nước với lợi ích của cá nhân hoặc doanh nghiệp. Việc đó đòi hỏi phải có thỏa thuận giữa người có chức vụ, quyền hạn với bên đưa tiền về công việc sẽ được thực hiện và lợi ích sẽ nhận. Ông nói: "Người có chức vụ quyền hạn đã sử dụng chức vụ quyền hạn của mình mang ra đánh đổi với lợi ích của người đưa hối lộ, có thể là lợi ích vật chất hoặc lợi ích phi vật chất. Bản chất của việc chuyển giao lợi ích này là phải có sự thỏa thuận, thỏa thuận về công việc sẽ làm, lợi ích sẽ hưởng. Nếu nhận tài sản, nhận quà mà không có thỏa thuận thì không cấu thành tội danh này".
Ở vụ án này, theo kết quả điều tra, truy tố và xét xử, cơ quan tố tụng xác định cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã nhiều lần nhận tiền từ cấp dưới, song các lời khai về số lần và số tiền không thống nhất. Đáng chú ý, đến nay cơ quan tố tụng cho rằng chưa chứng minh được bà Tiến có cùng ý chí thực hiện hành vi phạm tội với các đồng phạm khác.
Luật sư Đặng Văn Cường cho biết cơ quan tố tụng xác định bà Nguyễn Thị Kim Tiến không chỉ đạo, không xúi giục, không giúp sức cho các bị cáo khác thực hiện hành vi nhận hối lộ. Đồng thời, theo kết luận của cơ quan tố tụng, bà cũng không biết số tiền cấp dưới biếu là tiền có từ hành vi nhận hối lộ, nên không bị xử lý về tội này với vai trò đồng phạm và cũng không bị xem xét về tội tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có.
Theo ông Cường, dù số tiền được xác định là rất lớn và việc nhận diễn ra nhiều lần, kết quả điều tra, truy tố và xét xử sơ thẩm vẫn chưa làm rõ yếu tố đồng phạm trong tội nhận hối lộ. Cũng chưa có đủ căn cứ để xác định bà Tiến đã tiêu thụ hoặc chứa chấp tài sản do người khác phạm tội mà có, vì vậy chưa đặt ra việc xử lý hình sự đối với hành vi nhận số tiền này.
Luật sư cũng lưu ý nguyên tắc tranh tụng yêu cầu việc giải quyết vụ án hình sự phải dựa vào kết quả kiểm tra, đánh giá chứng cứ và tranh tụng công khai tại phiên tòa. Nếu chỉ chứng minh được bị cáo đã nhận tiền từ người khác mà không làm rõ có sự thỏa thuận về công việc phải làm và lợi ích được hưởng thì chưa đủ căn cứ xác định đó là hành vi nhận hối lộ.
Ngoài ra, các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ và những nội dung được làm rõ tại phiên tòa hiện chưa chứng minh được vai trò đồng phạm của bà Nguyễn Thị Kim Tiến trong tội nhận hối lộ. Vì vậy, cơ quan điều tra, viện kiểm sát và tòa án không đề nghị xử lý bà về tội danh này, mà chỉ xét xử về tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí.