Tin tứcTuyến đường thủy dài 180km kết nối Bình Dương với cụm cảng Cái Mép, một trong những huyết mạch logistics quan trọng bậc nhất phía Nam, chuẩn bị đón những chuyến sà lan điện đầu tiên sau hơn một năm chuẩn bị. Đây là kết quả hợp tác chiến lược giữa Công ty CP Gemadept và Tập đoàn CMA CGM (Pháp). Sà lan có sức chở 180 TEU, vận hành bằng năng lượng sạch, giúp loại bỏ hoàn toàn khói bụi và tiếng ồn động cơ.
Dự án được kỳ vọng là "phát súng hiệu" cho nỗ lực biến vận tải thủy nội địa trở thành trụ cột của logistics xanh. Việc thay thế động cơ diesel bằng điện trên tuyến vận tải này giúp cắt giảm hàng ngàn tấn khí thải mỗi năm. Đồng thời, mỗi chuyến sà lan có thể thay thế hàng trăm xe container, giảm áp lực đáng kể lên hạ tầng giao thông bộ.
Tuy nhiên, doanh nghiệp đang phải đối mặt với nghịch lý về tài chính khi triển khai mô hình mới. Ông Phạm Quốc Long, Phó tổng giám đốc Gemadept, cho biết chi phí đóng một chiếc sà lan điện hiện nay cao gấp đôi sà lan diesel truyền thống. Trong khi đó, sức chở thực tế chỉ đạt khoảng 2/3, gây áp lực lớn lên hiệu suất vận tải và khả năng cạnh tranh.
Theo Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, vận tải thủy hiện chiếm khoảng 18-22% tổng sản lượng hàng hóa cả nước. Dù tăng trưởng ổn định từ 8-12% mỗi năm nhưng có tới 60% phương tiện vẫn sử dụng động cơ thế hệ cũ, tiêu hao nhiên liệu lớn và phát thải cao. Hơn 70% cơ sở đóng tàu duy trì công nghệ lạc hậu, khiến chi phí bảo trì tăng cao và chất lượng không đồng đều.
Sà lan điện sẽ được đưa vào khai thác tại tuyến Bình Dương - Cái Mép - Ảnh: CMA CGM
Ông Đặng Vũ Thành, Tổng giám đốc Tổng công ty CP Đường sông miền Nam, nhận định nhiên liệu thường chiếm 30-40% chi phí vận hành. Khi giá dầu biến động mạnh, tỷ lệ này có thể vọt lên 60%, khiến doanh nghiệp dễ rơi vào tình trạng thua lỗ. Do đó, nhu cầu chuyển đổi sang năng lượng sạch trở nên cấp thiết để đảm bảo sự sống còn của đơn vị.
Bên cạnh rào cản tài chính, hành lang pháp lý hiện nay cũng vô tình trở thành lực cản cho quá trình đổi mới. Một chuyên gia dẫn chứng quy định bắt buộc tàu dài trên 80m phải sử dụng tàu lai khi cập cảng gây tốn kém thêm chi phí. Quá trình chuyển đổi xanh không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực đơn lẻ của doanh nghiệp mà cần sự đồng bộ chính sách.
Nhà nước cần đóng vai trò "người mở đường" bằng cách ban hành các quy chuẩn kỹ thuật và môi trường khuyến khích đổi mới. Việc xây dựng các quy chuẩn kỹ thuật mới - như QCVN72:2025 với chương riêng cho tàu động cơ điện là bước đi quan trọng trong lộ trình này. Cùng với đó, cần có một chiến lược tổng thể về phát triển cảng thủy nội địa theo hướng xanh, đi kèm với quy hoạch hạ tầng trạm sạc, đào tạo nhân lực và cơ chế cho doanh nghiệp tham gia từ sớm.