Cứu nữ bệnh nhân Moyamoya liệt nửa người bằng phẫu thuật bắc cầu não

2 năm chịu đựng cơn đau đầu dai dẳng

Theo người nhà bệnh nhân, khoảng 2 năm trước, bệnh nhân L. thường xuyên đau đầu, trung bình 15 ngày mỗi tháng. Khi đến bệnh viện địa phương khám, bệnh nhân được chẩn đoán sốt xuất huyết. Sau 5 ngày, bệnh nhân xuất hiện méo miệng và liệt nửa người bên trái.

Kết quả chụp MRI sau đó cho thấy bệnh nhân mắc bệnh Moyamoya và được khuyên chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy để điều trị chuyên sâu. Tuy nhiên, trong suốt 2 năm, bệnh nhân vẫn thường xuyên đau đầu, choáng váng.

Gia đình cho biết nhiều lần đi khám nhưng các triệu chứng thường bị nhầm là do bệnh Basedow đang điều trị nên không phát hiện nguyên nhân từ bệnh lý mạch máu não.

Sau khi nhập Bệnh viện Chợ Rẫy, bệnh nhân trong tình trạng tỉnh táo nhưng đau đầu nhiều, liệt mặt trái, yếu chân trái và liệt hoàn toàn tay trái.

Kết quả chụp MRI tưới máu não và chụp mạch não DSA xác định bệnh nhân mắc Moyamoya – bệnh lý mạch máu não bẩm sinh gây hẹp hoặc tắc dần đoạn cuối của động mạch cảnh trong và các nhánh lớn trong sọ. Khi đó, cơ thể sẽ hình thành hệ mạch bàng hệ bất thường để bù trừ lưu lượng máu.  

Bệnh có nguy cơ cao gây đột quỵ thiếu máu não hoặc xuất huyết não tái phát, đặc biệt ở người trẻ. Theo y văn, nguy cơ đột quỵ thiếu máu não ở bệnh nhân Moyamoya có triệu chứng là 17 - 33% trong vòng 5 năm. Tỷ lệ đột quỵ thứ phát trong 5 năm có thể lên tới 65% ở bệnh một bên và 82% ở bệnh hai bên.

Do biểu hiện lâm sàng đa dạng, bệnh thường dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý thần kinh hoặc nội khoa khác, khiến việc chẩn đoán gặp nhiều khó khăn.

Ứng dụng công nghệ hiện đại vào phẫu thuật bệnh lý thần kinh “thầm lặng”

Sau khi hội chẩn, ê-kíp bác sĩ quyết định thực hiện phẫu thuật bắc cầu động mạch não trong – ngoài sọ, một kỹ thuật đang được triển khai thường quy tại khoa Ngoại Thần kinh Bệnh viện Chợ Rẫy.

Điểm đặc biệt của ca mổ là ê-kíp sử dụng kính vi phẫu tích hợp chức năng huỳnh quang mạch – công nghệ hiện đại được Bệnh viện Chợ Rẫy tiên phong ứng dụng từ giữa năm 2025.

Theo Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Minh Trí – Phó Trưởng khoa Ngoại Thần kinh, với bệnh Moyamoya có hẹp nặng động mạch não gây yếu liệt, mục tiêu quan trọng nhất là nối mạch máu trong – ngoài sọ, nhằm tái lập lưu lượng máu đến vùng não bị thiếu máu.

Khi sử dụng kính vi phẫu huỳnh quang mạch, sau khi tiêm thuốc huỳnh quang ICG, hệ mạch máu não sẽ hiện rõ ngay trong lúc phẫu thuật. Nhờ đó, phẫu thuật viên có thể lựa chọn mạch máu phù hợp để tạo cầu nối.

Sau khi nối mạch, thuốc huỳnh quang được tiêm lần hai để đánh giá ngay lưu lượng máu qua cầu nối. Điều này giúp ê-kíp xác định cầu nối hoạt động hiệu quả ngay trong lúc mổ và đảm bảo lưu lượng máu não được cải thiện tức thì.

Hồi phục ngoạn mục sau phẫu thuật

Ngay sau phẫu thuật, bệnh nhân bắt đầu cử động được tay trái – phần cơ thể trước đó bị liệt.

Chỉ 1 ngày sau mổ, sức cơ tay trái gần như hồi phục bình thường, tình trạng liệt mặt cải thiện rõ rệt. Bệnh nhân ổn định sức khỏe và được xuất viện sau 1 tuần.

Đưa con tái khám đầu tháng 3/2026, anh T.C.B. (sinh năm 1973), cha bệnh nhân xúc động chia sẻ: “Thời điểm con phát bệnh đến khi bị liệt diễn ra rất nhanh. Khi được chỉ định phẫu thuật, gia đình rất lo lắng nhưng vẫn quyết định tin tưởng bác sĩ. Hiện sức khỏe của con đã cải thiện gần 80%, gia đình vô cùng biết ơn các bác sĩ đã tận tâm điều trị.”

Theo gia đình, sự hồi phục của bệnh nhân cũng là lời nhắc để các bậc phụ huynh quan tâm hơn đến những dấu hiệu bất thường về sức khỏe của con trẻ và đưa đi khám sớm để được điều trị kịp thời.

Thành công của ca bệnh một lần nữa khẳng định hiệu quả của kỹ thuật bắc cầu động mạch não trong điều trị Moyamoya, đồng thời cho thấy vai trò quan trọng của công nghệ hiện đại trong nâng cao chất lượng điều trị và mở ra cơ hội phục hồi cho nhiều bệnh nhân mắc bệnh lý mạch máu não phức tạp.